Arsène Droogakkers offreert, elektriseert en alarmeert...

Boedapest, Boedapest en nog eens Boedapest. 31 maart 2016, vandaag is Imre, als in een wiegeliedje voor een pasgestorvene. Voor deze beginlijnen uit 'Het fiasco', in 1999 nog door de tekstverwerker van vaste vertaler Henry Kammer, van de schrijvende Holocaustoverlever Kertész heb ik gerust een zoveelste Buffalo-oplawaai op het veld van Genk veil:  "De oude stond voor de archiefkast en dacht na. Het was ochtend. (Min of meer, want het liep al tegen tienen.) Op dat uur van de dag dacht de oude altijd na.  De oude had veel zorgen en verdriet, hij had dus alle reden om na te denken. Hij dacht echter niet na over datgene waarover hij zou moeten nadenken. Waarover hij nadacht, weten we niet precies. Je kon alleen aan hem zien dát hij nadacht, maar waarover was onduidelijk. Misschien dacht hij wel helemaal niet na. Dit laatste is echter onwaarschijnlijk, het was namelijk ochtend (min of meer, want het liep al tegen tienen) en hij was gewend op dat uur van de dag na te denken. De ...

"Waarom gooien, zodra het een beetje warm wordt, onveranderlijk de lelijkerds als eersten hun kleren uit? Waarom achten juist zij het zo onontbeerlijk nagenoeg alles aan de buitenwereld bloot te stellen? Terwijl de schoonheid hier en daar nog een decente kous of een flanelletje handhaaft, is het voor de rest één grote parade van walmende oksels, grijze haarplukken, roestige dijen, moddertieten en pensen die op een verkeerd gehangen rugzak lijken. Bloedbeuling, eczeem alom. De zon hoeft maar te schijnen of het weerzinwekkendste deel van de mensheid heeft zich al uitgekleed. Het fraaiere deel wil er nog wel eens mee wachten, maar al wat blubbert, zweet, hinkt, scheefhangt en bij dril zweert - het zet, hopla, zo snel als het kan, zonder één moment van aarzeling, de hele handel te kijk."  Het is 1989 en ook in dat jaar kon hij, blijkens deze passage uit 'Humeuren en temperamenten', spotten en schelden als geen ander. Vandaag is 30 maart en met de eerste zon van het jaar t...

"Ze schonk niet veel aandacht aan degenen die binnenkwamen. Ze hield haar ogen strak, heel strak gericht op de schaduw van de kast die zich uitstrekte tot in de hoek waar de kachel stond. Ze verdacht de schaduw er waarschijnlijk van dat hij een streek met haar uit wilde halen. Ze trok haar rokken om zich heen, alsof ze klaar wilde zijn om te vluchten als de schaduw zich zou verdichten en iets zou blijken te zijn, misschien een grote hand met vingers als klauwen. Maar de dokter verplaatste haastig een lamp, zodat het licht in de hoek viel. Ze liet zich achteruit zakken in haar stoel."  Over een uit het bed gelichte dokter en zijn bijgelovige verloofde, een huis midden in de stad, het verstikkende effect van twee inwonende tantes, een hallucinatie in de vorm van een spookhand en het onuitgesproken verlangen naar een zacht en lieflijk vrouwelijk wezen. In het titelverhaal van deze bundel is de Zweedse schrijfster Selma Lagerlöf in uitstekende doen, op het randje zelf van een mas...

"Diederich Hessling was een gevoelig kind, dat het liefst droomde, bang was voor alles en veel last van zijn oren had. Met tegenzin verliet hij 's winters de warme kamer en 's zomers de kleine tuin, waar het rook naar de lompen van de papierfabriek."  12 maart 1950. Vandaag precies driekwart eeuw onder de groene zoden, deze Diederich Hessling. Abjecte modelonderdaan, belachelijke conformist, ambitieuze rasopportunist, bleekwitte keizervereerder, karakterloze nationalist, tirannieke huisvader en slaafse bedpartner ineen. Terwijl de lotgevallen van deze verachtelijke zoon van een Duitse papierfabrikant uit het fictieve Netzig in 1914 nog in feuilletonvorm verschenen, moesten die, wegens antikeizerlijke uitspraken, twee jaar later noodgedwongen worden stopgezet. Remember het moraal van de gepinde Feldgrauen in de Europese loopgangen. Zelfs het bijwijlen van de pagina's druipende antisemitisme kon niet verhinderen dat de definitieve 'De onderdaan', toen het bi...

"Ik liep wankelend langs de oever van de geschonden wereld heen en weer en mijn hele lichaam kreunde: o god, o god, zo hard, dat Misi het ondanks het geweld van de ondergang kon horen en me uit de kelder iets toeriep. Ik ging even naar haar toe en zei: het is niet meer uit te houden. We leunden tegen elkaar aan, voorzichtig en bang om onze machteloosheid duidelijker te laten blijken. Als twee paarden, die in hetzelfde tuig lopen en het ene vlijt zijn kop tegen de nek van het andere, maar dan schudden ze alle twee met zichtbare wrevel die kortstondige innigheid van zich af. Ik liep weer naar buiten en liet Misi alleen." Het is woensdag 21 juli 1943. In de korte kroniek 'De ondergang' van de Noord-Duitser Hans Erich Nossack vertrekken een nietsvermoedende ik-figuur en liefje Misi vroeg in de ochtend naar hun bescheiden buitenverblijf nabij Horst, een plekje op de hei bij het dorpje Maschen, ongeveer vijftien kilometer bezuiden de havenstad Hamburg. Drie dagen later ste...

22 februari 1935, Danilo Kiš dus. Rond getal ook: precies negentig vandaag.  Denk: lamme goedzak met het uiterlijk van een schooljongen, gekneld tussen twee stelten van benen en een warrige haardos (een uiterlijk dat Kiš, aldus György Konrád, tot aan zijn dood behield), die als volwassen literatuurlector voortdurend diende te schipperen tussen de aula's van de Franse universiteiten van Straatsburg, Bordeaux en Lille. En dit op die lange sporten van hem.  Lees: 'Kinderleed', het eerste deel van zijn autobiografische drieluik, dat opzienbarende papieren deken dat de vertellende zoon, netjes gedrieëndeeld, langzaam maar zeker rond zijn geheimzinnige, onrustbarende vader weet te draperen. Maar voor de vader komt altijd de moeder, en in Danilo Kiš' geval: de liefdevolle moeder, die zorgzame hen uit de kinderjaren van hoofpersoon Andi Sam: "Mijn geboortemand was bekleed met lappen en veren, als een vogelnestje. Mijn moeder leerde me het leven: hoe je kwispelt, hoe je je...

Aha! Sinds afgelopen week ben ik er weer twee rijker. Zweigs. Of: Zweigen. Blij als een kind natuurlijk. Want het verzamelen van boeken geeft me, zoals de meester uit Wenen ons ook al verscheidene malen wist te melden, houvast. Jawel! Hoera! En nee, die kop op het voorplat van dat kleine boekje is niet die van Jakob Mendel, de Boekenmendel uit Stefan Zweigs titelverhaal. En ja, deze Wener is met de neergeschreven liefde voor zijn medemens in van die korte, subtiele portretjes nog steeds een van de beste vakmannen ter wereld. Sensitief én krachtig tegelijkertijd. Kijk anders maar eens mee naar hoe deze Zweig die meer dan zesendertig jaar aan een en hetzelfde tafeltje gezeten Boekenmendel in dat Weense café Gluck weet neer te borstelen: "Want hij las zoals anderen bidden, zoals spelers spelen en dronkaards verdoofd in het niets staren, hij las met een dermate bezielde verzonkenheid dat alle lezen door anderen mij sindsdien profaan voorgekomen was. In deze kleine Galicische boekensj...