Arsène Droogakkers offreert, elektriseert en alarmeert...

Behalve voor die befaamde verkleedpartij in het plaatselijke radiostationskantoor aan het begin van de Tweede Wereldoorlog is het Poolse Gliwice (Gleiwitz) ook verantwoordelijk voor leven en werken van de op 7 mei 1930 geboren schrijver en uitgeefredacteur Horst Bienek . Regionale noordelijke varianten van deze Bienek waren Günter Grass, Walter Kempowski en Johannes Bobrowski, ook mannen van dat proza gewijd aan een verloren vaderland. Dat van Horst Bienek, van dit kwartet, waarschijnlijk met de grootste zorg voor esthetiek. 'De eerste polka', 'Septemberlicht', 'Tijd zonder klokken', 'Aarde en vuur': de titels van zijn Gleiwitz-tetralogie, waarvan de Nederlandse variant alweer bijna een halve eeuw oud. Vier boeken waartussen dus de periode van de Duitse inval van Polen op 1 september 1939 tot die laatste oorlogsmaanden en dat gemarcheer van het Rode Leger langs de oostzijde van Duitsland, richting Berlijn: "Alle reden vom Krieg, aber ausser das wir ...

In de meeste huisbibliotheken gewoon vlak naast een Amerikaanse beat-dichter, deze Natalia Ginzburg . Vandaag precies 30 jaar onder de groene kluiten van het Romeinse 'Campo Verano'. Voor altijd gelinkt ook aan haar werk als redacteur bij het statige Turijnse uitgeefhuis Einaudi en aan haar in 1944 wegens verzetsactiviteiten in Rome doodgemartelde eerste echtgenoot en professor Duitse literatuur Leone Ginzburg. Voedde haar drie kinderen nagenoeg alleen op, hertrouwde in de jaren 50 en trapte rond die tijd ook haar voornaamste literaire inspanningen op gang met de op haar eigen leven gebaseerde en in sobere zinnen neergepende lotgevallen van Anna, Concettina, Ippolito, Giustino, Emanuele, Giuma en Amalia in het inktzwarte en het door Meulenhoff in 2018 gelukkig opnieuw in het Nederlands uitgegeven 'Al onze gisterens' (1952). Vertaalde voor haar landgenoten tussendoor Prousts bekende cyclus, had in de jaren tachtig voor de Communistische Partij een zitje in het Italiaans...

Vandaag precies zes jaar onder de groene zoden: de Vlaamse dichter en uitgever Jos Vandeloo (1925-2015). De schrijver ook die zijn Johan, wanneer al niet in bed met serveerster Martine, in 1968 nog pintelierend afwegingen makend aan haar toog vol coladrinkers wist te posteren: "Soms denkt hij: ze heeft geen greintje gevoel in haar mooie body, noch voor mij, noch voor iemand anders. Ze doet haar werk, een beetje sloom, en de rest heeft voor haar kennelijk niet het minste belang. Misschien heeft ze een onuitsprekelijke hekel aan de hele rotzooi van bier-, whisky- en coladrinkertjes die hier in- en uitzwermen, plakkerig en kwallerig en met grote muilen."

In 1984 kwam Ludo Simons , emeritus hoogleraar boek- en bibliotheekwetenschap en oud-bibliothecaris van verschillende Vlaamse culturele instellingen, voor de dag met het eerste deel van zijn studie Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen . Terwijl boekwetenschapper Simons in dit overzicht uitsluitend aandacht had voor het Vlaamse uitgeefvak in de negentiende eeuw, completeerde hij zijn omvangrijke eenmansstudie in 1987 met een tweede volume dat zich volledig toespitste op de twintigste eeuw. Vreemd genoeg was er tot dan toe in Vlaanderen op dit terrein nauwelijks enige voorstudie gedaan. Simons' titanenarbeid werd onverwijld verheven tot standaardwerk en achteraf terecht bekroond met velerlei prijzen. Op vraag van uitgeverij Lannoo is er nu deze grondig herziene en sterk uitgebreide versie van dit alom bejubelde naslagwerk dat in historische analyse en gedetailleerde volledigheid veruit onevenaarbaar is. Deze keer schenkt Simons extra aandacht aan de ontwikkeling van de boe...

Ondanks de bijzonder lelijke vormgeving met op wit glanzend papier gespuugde zwart-rood-witte tonen, is deze inleiding tot het Vlaamse boekenvak een meer dan lezenswaardige stand van zaken. In elf helder uiteengezette hoofdstukken gaan een aantal vakspecialisten volledig op in de boekendingen waar zij het sterkst in zijn. Van een bedrijfseconomische benadering van de boekhandel door Guido De Smet, commercieel directeur bij Standaard Boekhandel , tot een aanstekelijke visie op het winnen van lezerszieltjes van de hand van Majo de Saedeleer, directrice van Stichting Lezen . "Koop dus, en we zullen er beiden baat bij hebben." Met deze ambitieuze woorden van Dirk Martens, in 1473 verantwoordelijk voor het eerste gedrukte boek in ons land, schiet bibliotheekwetenschapper Pierre Delsaerdt dit handboek op gang. Dankzij onder meer Martens was het mogelijk om de koper enkele honderden gedrukte exemplaren in één keer aan te bieden. Vanaf dat ogenblik dienden drukkers, die in die tijd t...

"Cyriel Buysse deed het 'Noordnederlands' geen geweld aan, zoals heden ten dage de gemiddelde Vlaamse auteur, in toenemende mate nonchalant, pleegt te doen, en gelijktijdig liet hij het Vlaams in zijn eigen waarde, zonder de ene taal met de andere te verwarren of te vermengen, en zonder van beide talen één hybridische bastaardhutsepot te maken." Jeroen Brouwers , heerlijk-brommende bosbewoner, is in het eerste nummer van het pas op de bladenmarkt gegooide WT bijzonder mild voor de taal van deze in Nevele geboren Hagenaar. Al had Brouwers, met het oog op zijn vervlogen idee om ooit een eigen Vlaamse uitgeverij op te richten, misschien beter wat langer in Buysses handelsgeest getuurd. Het uitblijven van dat laatste moet natuurlijk in hoofdzaak worden gezocht in 's schrijvers eigen beleden ik-ben-ouderwets-en-uit-de-tijd-adagium: "Twintig jaar geleden had ik nog de ambitie om als Hollander een volbloed Vlaamse uitgeverij op te zetten. Met mijn knowhow uit mijn ...

Terwijl de halve redactie van Uitgeverij Lannoo na een opdracht van Roularta gewoonlijk aan een diepe middagdut begint, veroorzaken de grafici van Studio Lannoo, als reactie op hun tukkende collega's in de warme redactielokalen, meestal misselijkmakende lelijke boekcovers. Getuige daarvan: de gotische, goudgele letters op de zwarte boekomslag van het eerste deel van de geschiedenis van Vlaanderen, een vierdelige box in opdracht van de mannen op de etage boven die van Rik Van Cauwelaert, de hangende Sjah in de pluchen fauteuils van de Kanaal Z-studio's. Over het algemeen lezen mensen wat in boeken staat afgedrukt. Gelukkig maar. Alhoewel? Welke uitgever vertelde onlangs nog dat hij aan het zindelijke gevolg van zijn product, de tientallen intieme leesuren op de billen van de lezer, heel veel belang hechtte en daarom het volledige boek, inclusief omslag en letterzetting, als iets exclusief en kostbaar zag? Was dat niet ene H.P. uit het noorden van A.? Cover opengeslagen... erge...

Dat onze Nederlandse taal ook heel slap kan klinken - zeker wat ons innerlijk betreft, wij dekselse binnenvetters - bewijst onderstaande vertaalde passage uit Zweigs 'Widerstand der Wirklichkeit': "Aber Liebe wird erst wahrhaft sie selbst, sobald sie sich, sofern sie nicht mehr embryonisch dunkel im Innern des Leibes schmerzhaft wogt, sondern mit Atem und Lippe sich zu benennen, [sobals sie sich] zu bekennen wagt. So beharrlich ein solches Gefühl sich verpuppt, immer durchstösst eine Stunde plötzlich das verwirrte Gespinst und stürzt dann, von allen Höhen in die unterste Tiefe fallend, mit verdoppelter Wucht in das aufschreckende Herz."(*) "Maar liefde wordt pas werkelijk liefde als ze niet meer smartelijk in het embryonale duister binnen in het lichaam drijft, maar zich met adem en lippen durft te benoemen, [zich] uit durft te spreken. Hoe hardnekkig zo'n gevoel zich ook verpopt, altijd stoot het op een dag opeens door het verwarde spinsel heen en stort dan,...

Damme, het Belgische equivalent van Bredevoort , heeft, naast handen vol toeristen, een resem boekenwinkels in de straten. En in ééntje daarvan werd, voor de wel héél kleine som van één euro, tot gisteren een tweede druk van Streuvels' bundel 'De Maanden' gesleten. Niet dat dit zo bijzonder is want van tweede drukken van Steuvels' uitgaven kunnen ontelbare rijen huizen worden gebouwd. Flink afgemeten verkavelingen vol. Van belang: wat in zijn boekjes te lezen staat. En in het geval van 'De Maanden' zijn dit, hoe kan het ook anders, gedane bedenkingen en observaties van deze Vlaamse schrijver ergens aan het begin van de jaren dertig in de voorgaande eeuw, achteraf door zijn uitgever zorgvuldig in twaalf dunne schijfjes gesneden. Iedere maand een schelletje. Deze bundeling maandelijkse bijdragen, die voorheen vanaf 1935 tot 1939 al dan niet onder andere titels in het dagblad De Standaard waren verschenen, kwam in Nederland onder de noemer 'Een gang door het...

Gejubel alom! Maar dan voornamelijk van mijnentwege. Nagenoeg ongezien. Sinds lang is er nog eens een tweetalige uitgave van een novelle van een wereldschrijverke op onze Vlaamse boekenmarkt verschenen. Die uitgevers toch! Onder hen roeren werkelijk dingen. En het gaat zelfs om een verloren gewaande novelle. Voor een appel en een ei teruggevonden in een Brits archief. Twee aandachtige ogen waren nodig voor slechts tachtig bladzijden. En 't kortverhaalke heet 'Reis naar het verleden' van 't onderschatte Oostenrijkerke Stefan Zweig . Nagenoeg alle Nederlandse en Vlaamse commentaren op deze boekverschijning in onze moedertaal zijn tot nog toe uitsluitend lovend. 'k Had ook niks anders verwacht. Enfin, 'k heb 't kortboekske hier in mijn pollekes: tweehonderd grammekes van de beste letterkes. Vooruit met de leesbril, naar voren geschoven tot op het puntje van de leesneus. Lezerdelezerdelees... Hier alvast de veelbelovende novellestart. "'Daar ben je!...

In het in 2000 op zakformaat heruitgegeven boekje 'Humor in de oorlog' staan een massa bijzondere, bizarre en soms grappige anekdotes en foto's uit de Eerste Wereldoorlog verzameld. Siegfried Debaeke, historicus en man achter 'De Klaproos' gespecialiseerd in velerlei uitzonderlijk studiewerk rond '14-'18, spaarde ook deze keer tijd noch moeite om in die andere 'Groote Oorlog' te duiken. In dit boekje stelt Debaeke dat lachen en zingen in het aanschijn van de dood levensnoodzakelijk waren. Ze hielpen de oorlog mee overleven, dixit de auteur. Grappen en parodieën boordevol cynisme en relativiteitszin waarin in eerste instantie niet de vijand maar plaatselijke toestanden en eigen personaliteiten werden gehekeld en scherp gekarikaturiseerd. Gedurende de rusttijden werden toneelbühnes en muziekinstrumenten in elkaar getimmerd. Kledij werd bij elkaar gesprokkeld en ambitieuze artiesten richtten op eigen houtje allerlei feestavonden in. De zogehe-ten '...

De feuilletonreeks in het dagblad 'De Telegraaf', waarin Cyriel Buysse zijn doorheen het Frans-Vlaamse frontgebied in het najaar van 1916 gemaakte reis optekende, deed uitgever Van Dishoeck in 1917 al snel aan een uitgave in boekvorm denken. En geef die dekselse Van Dishoeck, God hebbe zijn ziel, eens ongelijk! De titel ‘Van een verloren zomer' bundelt, naast Buysses oorlogsbelevenissen, ook een aantal indrukken uit Londen - met een bezoek aan het atelier van schildersvriend Emile Claus - en een woordje uitleg achter de werking van het Londense boekeninitiatief ‘Het Boek van den Soldaat’, waarvan deze Nevelaar de secretaris van de Haagse afdeling was. En dat Cyriel Buysse nogal onder de indruk moet geweest zijn van zijn periode als fronttoerist doet hij op het einde van dit mooie boekje, bij zijn thuiskomst in Den Haag, in de hem zo eigengereide stijl van de pen. "Wie van uit een der oorlogvoerende landen, en vooral van een der fronten, in Holland terugkeert, wordt ui...

Van de weekhartige Aalstenaar Franz de Backer is het wondermooie boekje 'Longinus en andere verhalen'. Van de jonge Aalsterse literaire uitgeverij het balanseer was gisterenavond de uitgelezen, liefdevolle herinnering aan de betreurde Brusselse schrijver Daniël Robberechts . Tweemaal dank en dubbel handgeklap! "Ik beminde al die jonge mannen. Daar was veel te doen voor hen. Niet enkel al het materiële, waarvan zij zo hielden, vergde toewijding. Men moest ze kennen, elk afzonderlijk, het uniforme losbolsteren, spreken met hen over henzelf, hun thuis, hun schuchtere, verre wensen. Een paar ongeletterden leerde ik lezen, zonder dat men het wist. 'k Schreef brieven voor hen en anderen. En toen ze met verlof gingen voelde ik het trillend medelijden voor hun ontwaken, een zo korte poos, tot het gewone leven, verbeeldde me hun grijpen, met beide armen, naar iets anders dan de dood, naar iets levend, warm, dat buiten de oorlog stond, - en die miserie: een wezen dat zich aan ...

In de reeks naïef-hilarische uitspraken, vandaag: Geert Joris. De grote baas achter Boek.be , dat eind oktober een website voor e-boeken lanceerde, vat in een oude Knack de toekomst van het e-boek als volgt samen: "Als je graag boeken mee op reis neemt en denkt aan de bagageprijzen van goedkope luchtvaartmaatschappijen, dan zorgt een e-reader op termijn toch duidelijk voor soelaas." Ofwel is Geert Joris niet zo tevreden met het eigen loon - betaalt hij zich dan niet zelf uit? - ofwel ziet de brave ceo-achtige de e-readers in steeds terugkerende vlagen onophoudelijk naast zijn oren neer druppelen. Eén van beide. Met het oog op een nog goedkoper vliegticket is het nu nog enkel wachten op de e-tiener. Die je dan ten gepaste tijde kan uitschakelen - wees echter voorbereid want telkens je de e-tiener wilt aanzetten moet je een hele procedure doorlopen - en desgewenst in je handbagage kan proppen.

“Het televisiepubliek aan de andere kant van het scherm is niet zo achterlijk als omroepbazen tegenwoordig in Hilversum denken. Maar dan moet je de kijkers niet buitensluiten. Niet op een ons-kent-ons-toon over kunst en cultuur praten, maar in een bijzin uitleggen waar het over gaat. Altijd die nieuwsgierige scholier in gedachten houden. Nooit de karakters van de roman zonder nadere introductie bij de naam noemen, of gedetailleerd over de inhoud praten als nog geen kijker de kans heeft gekregen een boek in te zien. Maar wel de schrijver voorstellen, de ideeënwereld presenteren, in de hoop dat er een vonk overslaat en de kijker na afloop met het werk zelf kennis wil maken. Het klinkt eenvoudig maar het gebeurt zo zelden. Te vaak worden er gesprekken over de hoofden heen gevoerd en nog veel vaker wordt er gehurkt. Een flieder ernst dient in twee laagjes lol verpakt. Gesandwicht heet dat in Hilversum. Met het gevolg dat wie ernst zoekt, wegvlucht. En die lolbroek keek toch al niet. (…) He...

De reeks ‘Kleine goden’, verschenen in de boekenbijlage van het dagblad De Standaard , wijdde in januari 2007 twee pagina’s aan de nakende verstikkingsdood van Vlaamse vertalers op de Nederlandse literaire markt. Vertalers staan doorgaans aan de zijde van diegenen die een boek creëren. Naast auteurs welteverstaan, die denken en schrijven. Waarmee ik niet wil zeggen dat vertalers niet zouden denken en schrijven. Integendeel. We mogen niet vergeten dat meer dan de helft van alle fictie, aan distributiezijde in de boekhandel, vertaalde teksten zijn. Vertalers, de hommage in de lente van 2007 van Vlaamse schrijvers aan Shakespeare-vertaler Willy Courteaux naar aanleiding van een heruitgave van het volledige vertaalde dramatische werk van William Shakespeare buiten beschouwing gelaten, worden dikwijls vergeten. Meestal betekenen vertalers voor lezers van boeken evenveel als de plaats van uitgave van het boek dat ze in handen hebben. Journalist Karel Verhoeven heeft het in zijn De Standaard...

Het krantenartikel ‘Literaire labo’s’ dat begin februari 2007 verscheen in de reeks 'Kleine goden' in de boekenbijlage van De Standaard - een zogeheten kwaliteitsdagblad met een dagelijkse drukoplage van 98.000 exemplaren - belandde gisterenavond heel toevallig opnieuw in mijn handen. In deze serie was het de bedoeling, volgens de toenmalige redactie van De Standaard der Letteren , de kleinere spelers van het boekenbedrijf eventjes in de schijnwerpers te plaatsen. Een fantastisch idee vond ik toen en... gisteren. Daarom sloeg ik terug aan het lezen. Dichters, vertalers, toneelauteurs, bibliofielen en literaire tijdschriften passeerden er destijds in vijf opeenvolgende weken de revue. Nasudderen geblazen! De titel 'Literaire labo's' staat voor de literaire tijdschriften. Uit een in 2006 verschenen lezersonderzoek van het Vlaams Fonds voor de Letteren blijkt dat driekwart van de lezers van literaire tijdschriften van het mannelijke geslacht is en dat ongeveer de helf...

“Helaas! Hij had gerekend zonder de traagheid, het gemis aan solidariteit en de kleinmoedigheid der artisten in ’t algemeen en der musici in ’t bijzonder, die mopperen zonder ophouden, maar onbekwaam zijn om zich in te richten, met het oog op een krachtige en gemeenzame actie; die zoo graag elkander hun klachten toevertrouwen, maar bang worden bij de gedachte, dat die klachten zouden worden publiek gemaakt!” Het gemoed van mijnheer Hullebroeck – auteur van het bijzonder fijne, papieren hebbedingetje Het vraagstuk van het auteursrecht in België en Nederland dat de geboorte van de Belgische ‘Nationale Vereeniging voor Auteursrecht’ in 1922 verhaalt – schiet vol bij de gedachte aan de niet geveinsde naïviteit bij collega/voorganger Kufferath. Die laatste was er namelijk van overtuigd dat hij met de oprichting van zo’n auteursvereniging schitterend werk zou afleveren. In de eerste plaats voor alle Belgische auteurs. Maurice Kufferath hoopte immers, door de schandalige misbruiken op het au...

De klas literaire avant-garde staat boordevol schoolbanken: futurisme, expressionisme, dadaïsme en surrealisme. En op die schoolbanken hangen een hoop leerlingen: Paul van Ostaijen, Clément Pansaers, Paul Joostens, Paul Neuhuys, E.L.T. Mesens, Jan de Roek, Hugues C. Pernath, Paul de Vree, Jef Verheyen, Albert Szukalski, Patrick Conrad, Nic van Bruggen, Gaston Burssens, Maurice Gilliams,... Sommige scholieren hebben deze klas al dikwijls moeten overdoen. Van andere leerlingen leert de klasmeester steeds weer de namen te memoriseren. Tot groot jolijt van de zittenblijvers, waarvan het merendeel al meer dan honderd jaar uit de klasramen zit te koekeloeren. En de onderwijzer? Die staart, boven zijn leesbrilletje uit piepend, naar alle namen op zijn aanwezigheidslijst. En hij ziet dat het goed is. Want om een veldslag te winnen, is de achterhoede, althans volgens meester Jespers, immers van kapitaal belang. "Denk maar aan de slag bij Waterloo. Ik ben er zeker van dat de belangrijkste...

Eind vorig jaar werd het startschot gegeven van een heuse schrijfwedstijd . 'Uitgeverij Contact' stond in voor het banket en organiseerde dus het concours. In eerste instantie selecteerde een professionele jury afgelopen voorjaar uit precies 775 ingezonden stukken 11 halvefinalisten. Deze 11 mensen moesten dan ten gepaste tijde persoonlijke stukjes schrijven op een door de uitgeverij groots opgezette weblog. Kwestie van even voor te stellen. Daarenboven dienden de gelukkigen zich te lenen tot een gesprek. Over persoonlijke drijfveren en toekomende ambities. Het volk moest dan beslissen. Want in knopen doorhakken, is de massa doorgaans beter dan een vakkundig samengestelde jury. Zie ook: het werkwoord 'televoten'. Een heden ten dage immens populaire activiteit. Doorgaans en liefst uit te voeren na afloop van een televisie-uitzending waarin een winnaar dient aangeduid te worden. Terug naar de schrijfstrijd nu. Het beslissingsrecht van het volk stond open tot afgelopen d...