Arsène Droogakkers offreert, elektriseert en alarmeert...

Dichtbundels, hoorspelen, novellen, filmscenario's, biografieën, historische romans,… Met ruim 150 titels op zijn naam heeft de in het Friese Veenwouden geboren veelschrijver Theun de Vries , Nederlands meest argeloze revolutionair, met Revolte is leven: biografie van Theun de Vries (1907-2005) nu ook zijn eigen complete levensverhaal op papier. Rond "een van de sterkst overschatte schrijvers van ons land," zoals criticus Max Nord de veelzijdige De Vries ooit typeerde, heeft historicus Jos Perry toch maar mooi deze meeslepende en rijk geschakeerde biografie geweven. Zelfs op heel hoge leeftijd weigerde De Vries, die van zijn favoriete filosoof Spinoza leerde "het leven op aarde te veranderen en te humaniseren," zijn communisme te verzwijgen, te verloochenen of te bagatelliseren. Gezien de toenmalige situatie bleef de schrijver, ook als zeventigjarige achter zijn keuze staan. Niet abnormaal voor een man die sinds het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog in 19...

Er was eens, bij de start van de zeventiende eeuw te Amsterdam, een hoogleraar filosofie. Zoals er toen, laat het ons hopen daar de tijden er immers naar waren, wel meerdere moeten rondgelopen hebben. En als dit al niet het geval was, dan moet hij de enige geweest zijn. Enig was hij desgevallend als gevierd auteur en bloemlezer. Naar aanleiding van bepaalde gebeurtenissen schreef de man ook wel eens een gedicht. In de annalen van de betere literatuurencyclopedie: een gelegenheidsdichter. We hebben het over Caspar Barlaeus . Bijgenaamd: de Gevarieerd-Sombere of de Wisselende Melancholieke. Godzijdank zweette Caspar Barlaeus zijn melancholie meestal op papier uit. Zijn zware onderwijstaak vergde hem immers zoveel inspanning dat hij, met een zelfvertrouwen van dicht tegen het vriespunt, algauw geen plaats meer durfde te nemen achter de katheder. Tot groot ongenoegen van hordes samengetroepte studenten aan de ingang van zijn aula. Bovendien noopte een voortdurende druk op Barlaeus' bor...

Met als titel 'Eenzame vulkanen' kwam De Tijdstroom Uitgeverij in 2009 met een wel heel bijzonder geschrift aankloppen: een reeks biografische vermeende psychopathologische beelden van de ons omringende schrijvende kunstenaar. Om precies te zijn passeren eenentwintig profielen de revue. Jammergenoeg werd William Shakespeare door halfwakkere redacteuren in de inhoudstafel vergeten. Genialiteit ligt in het bed van menselijke geestelijke aandoeningen nagenoeg dikwijls in de armen van gekte. Ook verzamelaar van dienst, de bijzonder erudiete en de aan de lopende band publicerende Nederlandse professor Hans Hovens die als psychiater zijn strepen verdient in onderzoek naar schizofrenie, is voldoende vermetel het opzet van dit wel héél interessante bio-boekje aan deze gedachte op te hangen. In zijn voorwoord stelt hij heel uitnodigend dat "(...) vrijwel elk groot kunstenaar bijzonder is. Een groot werk is nu eenmaal bijzonder en de meeste van deze werken vinden hun oorsprong in ...

Amper een boogscheut dik dat aangehaalde Gorteriaanse bloemlezinkje van afgelopen vrijdag , maar kloek genoeg om de uit de hemel glijdende zonnestralen van het voorbije weekend iets langer dan doorsnee aan mijn mondhoeken te branden. Komaan Herman, nog één keer, een allerlaatste keer, aan ons aller monduiteinden... O kon ik zijn in u, O kon ik maar zijn niets, Geheel in u, in u. Dat men mij zocht en niets Vond, maar een spoor, een iets Van mij, in u, in u. Herman Gorter (1864-1927)

"Om de lezer een plezier te doen, is de spelling wat aangepast. De dubbele o, a en e in woorden als 'zoo' en 'geene' werden geschrapt, alsmede de 'sch' in bijvoorbeeld 'mensch'. Dat friste de boel al aardig op. Aanvankelijk wilde ik ook de naamvals-n in woorden als 'dien' en 'den' schrappen, maar omdat die 'n' soms een bepaalde muzikale functie heeft, heb ik hem toch maar laten staan. Aan het woordje 'vin' in de tot titel gekozen dichtregel is in overleg met de uitgever een 'd' toegevoegd - zodat de argeloze, met Gorter onbekende lezer die het boekje in handen neemt, niet meteen al denkt met een drukfout (of een werkje over vissen) te maken te hebben." Uit: Gorter, H., Ik vind je zo lief en zo licht : veertig liefdesgedichten, 1997, Amsterdam, Bert Bakker, p. 53-54. Aan de tekstverwerker is Pieter Boskma , Nederlands dichter en bloemlezer, die zich in zijn nawoord bij een ultrafijne, hertaalde bloemlezing...

Uit de opmerkelijke bundel brieven, dagboekfragmenten, gedichten en krantenartikelen (samengesteld, vertaald en van een inleiding voorzien door de Nederlandse historici Willem Melching en Marcel Stuivenga), afkomstig van de diverse strijdende legerfronten en uit alle lagen van de verschillende deelnemende krijgsmachten, zittende thuisblijvers en kleurrijke figuranten betrokken bij de Eerste Wereldoorlog, blinkt vooral de door Franz Kafka aan diens eigenste dagboek toevertrouwde gedachte uit in volmaakte bedaardheid. Deze zonderlinge Tsjechische verzekeringsmakelaar beitelde op zondag 2 augustus 1914 immers de volgende twee zinnen uit zijn dagboekpapier: "Duitsland heeft Rusland de oorlog verklaard. 's Middags zwemles." Uit: Melching, W., Stuivenga, M. (2006). Ooggetuigen van de Eerste Wereldoorlog in meer dan honderd reportages . Amsterdam, Bert Bakker, p. 43.

Op dat schreeuwlelijke gedoe dat 'Boekenfestijn' heet, heb ik zodoende een heel klein vogel-cv'tje met me naar huis mee weten te slepen. Nuja, slepen. Het boekje telt - noten, literatuurlijst, namenregister en verantwoording inbegrepen - hooguit honderdtwintig pagina's, weegt ongeveer evenveel als een kakelvers vogelei en gaat uitsluitend over één en dezelfde lyrische vogel: de leeuwerik. Filosoof Ton Lemaire schreef dit etno-ornithologische kleinood om twee redenen bijeen. Enerzijds trekt 's vogels geestdriftig liedje Lemaires aandacht al van sinds hij zelf uit het ei was en anderzijds beloofde de geschiedenis van de menselijke vindingrijkheid ten overstaan van deze vogel een bijzonder rijke oogst. Daarom ook dit boekje dat als een soort leeuwerikenbloemlezing dienst kan doen: geput uit volksgeloof, verzen en liederen. Of zoals wetenschapper Lemaire het in zijn leeuwerikenvoorwoord zelf benoemt: "Bovendien heb ik geprobeerd die uitingen te plaatsen in een cu...

Is het misschien een wel héél stil gehouden afspraak onder de allergrootste kunstenaars dat ze één voor één nooit zelf een esthetisch voorbeeld hebben gehad? En dat ze, eenmaal zelf naar de haaien, denken dat ze nog over niemands lippen zullen gaan? Ook bij de gisterenochtend overleden, aan één stuk rokende, Nederlandse übermuzikant Ramses Shaffy was het vandaag in het dagblad De Morgen opnieuw raak: Ach, dat ligt eraan wat je onder grote inspirator wilt verstaan. Zelf heb ik nooit iemand als een icoon bestempeld. Als het waar is dat een hele generatie door mij in het Nederlands is gaan zingen, zou ik dat heel prettig vinden. Maar eerlijk: als ik dood ben, geloof ik niet dat ze zich mijn liedjes nog zullen herinneren. Ze zullen vergeten worden, net zoals ikzelf. Elke tijd brengt zijn eigen muziek mee. Van de meeste liedjes weet ik nu zelf al niet meer dat ik ze geschreven heb. Het verlangen om iets blijvends na te laten heeft me nooit bezig gehouden.

Aan de bouw van de meest bekende Muur, behalve dan voor de Chinezen en de Palestijnen, zullen we vandaag, dankzij het betere kroniekwerk, maar al te vaak herinnerd worden. Bij deze wel heel bijzondere verjaardag een passage uit Maks heel vette, smaakvolle en succesvolle Europese historiografie. "Er bestaat een merkwaardig verhaal over Joseph Roth , of beter gezegd, over Berlijn. Toen een Amerikaanse historicus omstreeks 1970 onderzoek deed naar Roths Berlijnse jaren, verbaasde hij zich voortdurend over de reisafstanden tussen Roths woningen, werkplekken en stamcafés. 'Die Roth moet elke dag uren in de S-Bahn gezeten hebben!' Ten slotte liet een Berlijnse kennis hem een gedetailleerde stadskaart zien: in werkelijkheid lagen die plekken vlak bij elkaar. Er was alleen een Muur tussengekomen. Het verhaal zegt iets over de acceptatie van de Muur, even tijdloos en onontkoombaar als een rivier die door de stad loopt. Maar het tekent ook hoe de Muur ingreep in het weefsel van Ber...

Voor slechts 10 euro belandt deze mooie anthologie , liefst gelezen of op zijn minst doorgebladerd, op één of andere plank in je boekenkast. Heimwee, Fernweh, tijdziek, verlangen naar hetgeen als bestemming gedacht wordt, spleen, vluchten naar voren, denken naar achteren, afgesneden zijn van de terugweg, ontheemd-zijn, de weg weten in een huis dat niet meer bestaat, een zoeken naar dat wat weliswaar niet bemind werd, maar toch vertrouwd was, een identificatie met het niet-heelzijn,... Volgens de samenstellers van deze bundel, Michèle Baudet en Renée Steenbergen , bestaan er twee soorten heimwee: kattenheimwee en hondenheimwee. Katten verlangen terug naar een plek, honden willen terug naar hun baas, naar mensen. Maar er bestaat ook zoiets als dingenheimwee waarin voorwerpen een verloren wereld aanwezig stellen en ons een houvast geven bij het ervaren wie we zijn. Het is hun tastbaarheid die ons zekerheid geeft. Deze bloemlezing wandelt door al deze vormen van heimwee. Wat hebben schri...

Over de mogelijkheid. Mogelijk is alles wat buiten onze kennis ligt, want terwijl onze kennis kan onderscheiden tussen wat waar en onwaar is, is wat mogelijk is noch het een noch het ander. Mogelijk is bijvoorbeeld alles wat niet genoemd wordt, want zolang het niet genoemd wordt kan het niet worden onderscheiden. Mogelijk is in het algemeen datgene waarvan we niet weten of het gebeurt of niet. Maar ook wat er gebeurt is, aangezien het gebeurt, zeker mogelijk. Douwe Draaisma , bijzonder hoogleraar geschiedenis van de psychologie en als onderzoeker verbonden aan het Archief- en Documentatiecentrum Nederlandse Psychologie , verzorgt het voorwoord bij Krolwijzer . Een handig in zakformaat gegoten rood bijbeltje boordevol 'aforismen' uit de pen van de als wiskundige opgeleide Nederlandse schrijver en dichter Gerrit Krol . Nou ja, 'aforismen' is, volgens diezelfde Douwe Draaisma, misschien niet de juist gekozen term. Getuige daarvan dit stukje uit zijn inleiding bij dit bunde...