"Pense à ta mère, à ta soeur ou à ta fiancée, à qui tu ne voudrais certainement pas qu'un malotru parlât sans respect."

La soupe fait le soldat.

Il est plus difficile de se taire que de parler.

Naast soortgelijke eenvoudige, bemoedigende spreuken bevatten de piepkleine en op jaszakgrootte gemaakte 'soldatenboekjes' voor de jongens aan het IJzerfront talloze neergetikte harten onder de strijdriem. Ook vele bekende liedjesteksten, pathetische odes aan de Belgische Koning-Soldaat, vereiste omgangsvormen tussen soldaten en hun oversten, oproepen om de eenheid in het Belgische leger te bewaren, strijdtussenstanden van over het ganse westelijke front alsof het voetbalmatchen betrof, idyllische beschrijvingen van landschappen en dorpen, allerlei korte frontberichten voorzien van daartoe sprekende foto's, zorgvuldig uitgevoerde peilingen naar het algemene moraal onder de Belgische troepen, vrolijke tips om zich ten velde te kunnen oriënteren met kompas of op zonnestand, ingestuurde en dikwijls slordig gemaakte soldatentekeningen, eindeloze tabellen met naar de Belgische frank omgerekende vreemde valuta en uren wereldwijd, duidelijke aanvraagformulieren om als soldaat geld toegestuurd te kunnen krijgen, lijsten met uiteenlopende ontspanningsmogelijkheden voor de doorsnee frontsoldaat, reglementen voor ontelbare bord- en kaartspelen, verschillende naar meters omgezette vreemde afstandsmaten en bruikbare tips in de omgang met dames werden in dergelijke 'soldatenzakboekjes' opgenomen.

Wetende dat geslachtsziekten achter het front welig tierden, is vooral dat laatste intrigerend. Wat werd de lang van huis zijnde jongens zoal over het andere geslacht verteld? Ik doe een greep uit de dametjesadviezen: "Quand tu parles de la femme, pense à ta mère, à ta soeur, à ta fiancée, cela t'évitera de dire bien des sottises.(...) Je sais bien qu'au régiment on n'est pas très 'régence' et qu'on n'a pas le temps d'apprendre les belles manières ni d'étudier les fines expressions, surtout en temps de guerre - mais tout de même! Quand, au repos, sur la grand'route tu te promènes et qu'il t'arrive de croiser une femme - quel que soit son âge - évite les propos grossiers, malsonnants, qui avilissent celui qui les prononce.(...) Allons, c'est entendu, n'est-ce pas? A l'avenir tu soigneras ton langage et tes manières." (*) Aan de hand van dergelijke nogal onnozele adviezen dacht de Belgische oorlogsvoerende overheid de goesting achter de soldatenbroekritsen te houden. Dat tijden veranderen, à la bonheur. Maar is lijfelijke appetijt niet onveranderlijk én van alle tijden?

A chaque jour sa tâche.
L'enfer est pavé de bonnes intentions.

(*) Uit: S.n., Le livre du soldat belge pour 1918, 1918, Berger-Levrault, Nancy-Paris, p. 18.