Doorgaan naar hoofdcontent

Djoos Utendoale tient le fou avec moi: verzen geschreven in de taal van de volksmens aan weerskanten van de 'schreve'.


Utendoale, uit de vallei of het dal van de West-Vlaamse bergen. Djoos, van Joris. Afkomstig van Westouter: pater Joris Declercq. Troubadours en kleinkunstenaars uit de regio zoals Antoon vander Plaetse, Gerard Vermeersch en Willem Vermandere namen Declercqs verzen in hun repertorium op. Van Boeschepe tot Cassel en van Ieper tot Ekelsbeke, de ganse Westhoek ging aan Utendoales rijmsels kapot. Vlinders zijn er hellekapellen, butterschitters of flikflodders. Averullen, mulders en roenkers worden in gangbaar Nederlands meikevers. Voetelingen, sokken. Nuus, wij. Hadden pendelaars geen files onderweg dan was het volop vroeger thuus komm'n of dan-ze peisden. De poëzie van Djoos Utendoale is geschreven in een bijzonder zingend taaltje: het Westhoeks. Over de invloed van dialecten moeten we, althans pater Joris Declercq, niet al te neerbuigend doen: "En moest Luther de bijbel in het Nederduits vertaald hebben en niet in het Hochdeutsch, de taal van zijn geboortestreek, dan sprak de helft van West-Europa nu Plattduutsch." En dat die typische streekwoorden worden versmacht door nieuwe Vlaamse woorden waar voornamelijk het onderwijs schuld aan heeft, vindt deze Westhoekse geestelijke dan weer niet zo erg want: "Vlamingen moeten tweetalig zijn in eigen land: Nederlands en streektaal. Geen allegaartje van beide door elkaar maar alle twee zo gaaf als het moet." Zo kan brood te kort hebben ook als: "On a du pain trop court." Want ook als het volk Frans spreekt, blijft het essentieel Vlaams. Net als de verzen van Djoos Utendoale zelf. Vertaal en oordeel zelf hoe tante Treze met haar dood ook het dialect mee in het graf nam.

Tante Trezes huzeke...

Tante Trezes huzeke
stoeg doa bie de Warande.
E nestje van gezelligheid,
van goedheid en van hertlikheid
te lânde...

Tante Trezes huzeke
e' mochte êzoö nie bluven...
't E' wos mor eën van plak en stak,
mè stroöi en dunderboare up't dak
en duven...

Tante Trezes huzeke
kwam loater oenger'n hoamer...
O' Tante êkeë up 't kerkhof lei
en mè neur ol neur goedheid mei...
Hoe joamer!

Tante Trezes huzeke
viel biekan' van makangers.
Mo nu is't nie mè kennelik,
Nu is't vernieuwd en... joamerlik
verangerd.

Tante Trezes huzeke
is nu 'fermette' êkomm'n.
De mênsch'n die doa komm'n en goan
zyn vremden die nuus nie verstoan.
En mee ol die gezelligheid
die goedheid en die hertlikheid
is't nu... vor goed... êdoan!


Westhoekse poëzie: een bundel gedichten, proza en spreuken in de taal van de Westhoek, met Nederlandse verklaring en bindteksten / Djoos Utendoale.- Roesbrugge: Schoonaert, 1979.- 167 p.
Labels:

Reacties

@ngel zei…
Goe gebracht en geschreven, ben op deze site terecht gekomen nadat iemand op een werkje van mij reageerde met het gedichtje
" e vriend is lyk e stekkerdroad"
groeten @ngel
5 december 2010 om 14:56
Wim zei…
Beste Arsène,

bedankt voor de blogpost, ik had vorig jaar ook eentje neergeschreven over de kunst van Djoos.

Via een reactie vraagt een lezer mij nu of ze ergens een boek van hem kunnen bestellen, kan jij me eventueel inlichten?

Groeten,

Wim
2 juni 2013 om 22:20
Arsène Droogakkers zei…
Beste Wim,

Rommelmarkten, antiquariaten, tweedehandsboekhandels en een uitverkoop bij de lokale bib zullen je, in je speurtocht naar enig geschreven leven van Djoos Utendoale, deel worden. Helaas, doch avontuurlijk.

Houd me alvast op de hoogte!

Arsène
4 juni 2013 om 15:32
Wim zei…
:-) ik zal het je zeker laten weten, bedankt voor de tips!
4 juni 2013 om 21:31
Unknown zei…
bij drukkerijj schoonaert in Roesbrugge of het klooster in Haringe
28 maart 2018 om 13:34
Wim zei…
@dries hartelijk dank :-)
28 maart 2018 om 13:51
Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Simons' toonaangevende boekgeschiedenis dertig jaar na dato grondig herzien en sterk uitgebreid...

In 1984 kwam Ludo Simons , emeritus hoogleraar boek- en bibliotheekwetenschap en oud-bibliothecaris van verschillende Vlaamse culturele instellingen, voor de dag met het eerste deel van zijn studie Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen . Terwijl boekwetenschapper Simons in dit overzicht uitsluitend aandacht had voor het Vlaamse uitgeefvak in de negentiende eeuw, completeerde hij zijn omvangrijke eenmansstudie in 1987 met een tweede volume dat zich volledig toespitste op de twintigste eeuw. Vreemd genoeg was er tot dan toe in Vlaanderen op dit terrein nauwelijks enige voorstudie gedaan. Simons' titanenarbeid werd onverwijld verheven tot standaardwerk en achteraf terecht bekroond met velerlei prijzen. Op vraag van uitgeverij Lannoo is er nu deze grondig herziene en sterk uitgebreide versie van dit alom bejubelde naslagwerk dat in historische analyse en gedetailleerde volledigheid veruit onevenaarbaar is. Deze keer schenkt Simons extra aandacht aan de ontwikkeling van de boe...
Een reactie posten
Meer lezen

"De hele Nederlandse literatuur is vergeven van deze verderfelijke mentaliteit. Jan Terlouw die Griet Op de Beeck tijdens een etentje schalks op schoot trekt. Griet die aan het kirren slaat."

De Nederlandse schrijver en politicus Jan Terlouw is overleden. Terlouw dus, tevens de halve, lezende jeugd van de meeste van mijn FB-vrienden, als ik hier zo rond me kijk. Jammer, want nu kan ik eens niet 'meedelen'. Van Jan Terlouw zelf heb ik nooit een letter gelezen, en dat wil ik het liefst houden zo. Alles de schuld van dat 'Horrortheater' van criticus, vertaler en schrijver Arie Storm , een landgenoot van eerdergenoemde, de overleden Terlouw.  "Ik dacht eraan hoe vervelend ik mannen als Jan Terlouw, Adriaan van Dis en uitgever Joost Nijsen vond. En nog steeds vind, moet ik zeggen. Dat heb ik aan mijn jeugd te danken: ik kan niet tegen achterbaks gedrag. Authenticiteit wordt op prijs gesteld. Genoemde 'heren' zijn drie mannen die het enorm achter hun ellebogen hebben. Ze zeggen dit, maar ze doen dat. En iedereen trapt erin.(...) De hele Nederlandse literatuur is vergeven van deze verderfelijke mentaliteit. Jan Terlouw die Griet Op de Beeck tijdens ee...
Een reactie posten
Meer lezen