Hans Achterhuis, de Nederlandse briljant-filosoferende geest achter standaardwerken als De markt van welzijn en geluk en Met alle geweld, doet in een gesprek met een Vlaams weekblad de gevolgen van het Amerikaanse neoliberalisme à la Greenspan beeldend uit de doeken: "Ayn Rand, grondlegster van het objectivisme op wie heel veel neoliberale ideeën terug zijn te voeren, is op zich best een boeiende figuur. Zo was Alan Greenspan, de vorige baas van de Amerikaanse centrale bank, een leerling van haar. En dat dikke boek van Rand, Atlas Shrugged, waar ze al haar ideeën over de samenleving in heeft verwerkt, dat heb ik echt met plezier gelezen. Ik vind het alleen vreselijk dat ze zegt dat álle verhoudingen marktverhoudingen zijn en dat alles in het leven draait om eigenbelang, selfishness. Ik mág dus nooit iets doen voor iemand anders, je moet bij haar zo ongeveer zweren dat je een ander nooit belangeloos zult helpen.
Dat is natuurlijk absurd. En je zou misschien willen zeggen dat dit losgezongen is van iedere realiteit, maar het sluit wél aan bij een mentaliteit die wij niet zo kennen, maar die in Amerika, zeker in het midden van de Verenigde Staten, echt wel bestaat. Atlas Shrugged is niet toevallig bij een lezersonderzoek in Time als het na de Bijbel belangrijkste boek van de twintigste eeuw uit de bus gekomen. Voor vele Amerikanen is het neoliberale denken een soort geloof, toch. Bij Greenspan zie je dat heel goed als hij in zijn dikke autobiografie beschrijft hoe hij beseft dat bij de invoering van het kapitalisme in Rusland, nu bijna twintig jaar geleden, bijna alle mensen hun pensioen zullen verliezen en er een massale werkloosheid zal ontstaan. Greenspan denkt dan nee, dat kunnen we niet doen maar tegelijkertijd beseft hij dat elke utopie radicaal met het verleden dient te breken en dat de ellende van de gewone mensen, dankzij de zegeningen van het kapitalisme, ook wel weer gelenigd zal worden. We moeten nu gewoon even doorbijten. Een visie die later volledig samenviel met de persoon van Alan Greenspan."
In het vierde seizoen van de alom bejubelde (en de uitzichtloosheid van ons neoliberalisme blootleggende) politiereeks The Wire vat - onder de leus dat dezelfde gedachten ook korter kunnen worden geformuleerd - één van de in de getto's van Baltimore vrijbuitende zwarten (voor de kenners: Omar) datzelfde neoliberalisme héél treffend als volgt samen: "Money ain't got owners, only spenders."
Reacties