"Avant la guerre, en Belgique, on sacrifiait trop à l'enseignement scientifique et on ne se préoccupait pas assez de la formation du caractère."

Mits de nodige creativiteit van de lezer, zowaar ook zonder, kunnen honderd jaar oude geschriften over de Vlaamse kwestie terug bijzonder actueel worden. Zeker in deze tijden van politieke stilstand. Laat twee denkoefeningen in de volgende alinea's hiervoor het bewijs leveren.

Ga langs een boekenrek van een geschiedkundige vakbibliotheek voor minstens één eeuw terug in de tijd. Afdeling 'Politiek' en 'Vlaanderen'. Autobiografieën van mensen die toen met de Vlaamse kwestie gingen slapen, meestal politici en ander wild uit Vlaams-katholieke middens, doen het in dit denkspelletje doorgaans uitstekend. Neem daarna willekeurig een werk uit de rekken en ga met je wijsvinger over de opengeslagen bladzijden op zoek naar een al even willekeurige passage. So far, so good! Aanbeland in de desbetreffende passage kan je gerust een paar oude begrippen vervangen door een meer hedendaagse visie. Zo krijg je zinnen als: "Daar legde Erwin Vanmol (oorspronkelijk: de koning) den vinger op de zieke plaats. Onder De Wevers (oorspronkelijk: Duitschen) invloed was heel het flamingantisme (oorspronkelijk: de pedagogie) in ons land vermaterializeerd, verrationalizeerd. Het zedelijke, het geestelijke van humanisme en christendom waren op 't achterplan geraakt." De nagel op de kop? Ik dacht het wel.

Een variatie bestaat hierin door toenmalige zinnen te laten voor wat ze zijn, wat zelfs dan voor bijzonder actuele geluiden kan zorgen: "De koning voelde voor de Vlamingen, begreep de rechtmatigheid hunner eischen: “Je ne cesse de répéter à mes ministres qu’ils doivent donner satisfactions aux Flamands.” Koning Albert had heele notaboekjes gevuld met aanteekeningen over de Vlaamsche kwestie, vernamen wij later door zijn secretaris Ingenbleek." Geef onze huidige, sympathieke vorst met andere woorden gewoon wat extra studietijd. Alleen al om het ontstaan van de Vlaamse Beweging te kunnen begrijpen, is een half mensenleven nodig...

Gestalten in ‘t verleden / M.E. Belpaire. – Brugge : De Kinkhoren, 1947. – 377 p.