Tussen denken en dichten stelt Frühromantiker Novalis altijd gerust: "De dichter besluit, net zoals hij de stoet begint!”

Toen eind jaren 20, dankzij onder meer de publicatie van het eerste deel van de kritische uitgave van 's mans verzamelde werken, een zoveelste Novalis-hausse haar intrede deed in Duitsland, verzuchtte cultuurfilosoof en kenner van de Duitse romantiek Walter Benjamin (1892-1940) laconiek: "Je kunt niet goed meer dromen van de blauwe bloem. Wie tegenwoordig als Heinrich von Ofterdingen wakker wordt, moet zich verslapen hebben." Ook de Schotse wiskundige Thomas Carlyle (1795-1881) moest na consumptie van Novalis' in 1802 postuum verschenen enige en onaffe roman 'Heinrich von Ofterdingen' toegeven het allemaal niet te snappen. Toch waren het net Carlyles lange citaten en lovende woorden voor Novalis als Duitse mysticus die mee aan de basis stonden van de reeds in 1842 gedane Engelse vertaling van deze 'Heinrich'. De overzeese versie belandde zelfs tot op de schrijftafel van Edgar Allan Poe (1809-1849) om daarna stelselmatig alle Verenigde Staten in te palmen. 

In ons taalgebied is er dankzij deze 'De blauwe bloem', een ongelofelijke vertaalinspanning van Ria van Hengel, pas sedert 2006 sprake van Georg Philipp Friedrich von Hardenberg, beter gekend dus als Novalis (1772-1801). Alleen al daarom is dit betoverende zelfportret van de eind achttiende eeuw, in het duizenden rijkjes tellende en opgesplitste Duitsland, rondtrekkende minstreel Heinrich von Ofterdingen het hersenbreken meer dan waard. Novalis zelf, in de meeste hagiografieën helaas vaak slordig weggezet als een kruising tussen een natuurgek en een mysticus, was nog geen negenentwintig toen hij op 25 maart 1801 aan de gevolgen van tuberculose in zijn slaap de laatste adem uitblies. In het meer dan lezenswaardige, erudiete nawoord van literatuuronderzoeker en NRC-recensent Arnold Heumakers gebeurde dat "(...) na zijn broer Karl te hebben gevraagd iets voor hem op de piano te spelen." 

Een wat wereldvreemde, etherische dichter die Novalis? Ach, komaan! Brieven, dagboeken, losse aantekeningen, gedachten, commentaren, ideeën, uittreksels, essays,... Van deze Frühromantiker zijn, tussen denken en dichten, in ieder geval de volgende geruststellende regels: "De dichter besluit, net zoals hij de stoet begint!”

De blauwe bloem : Heinrich von Ofterdingen / Novalis (auteur), Ria van Hengel (vertaler). - Amsterdam : Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2006. - 223 p.