Doorgaan naar hoofdcontent

"Ik verklaar dat onze relatie dringend rust nodig heeft en stel voor dat we elkaar voorlopig even vergeten."


Vandaag is het niet alleen de beurt aan Rachel Carson, ook Richard von Schaukal, de met een been in het symbolisme wadende neoromantische lyricus uit het Tsjechische Brünn, zag op deze zevenentwintigste mei het daglicht. Met de goed ontvangen bundel 'Gedichte' zette de negentienjarige Schaukal zich in 1893 met één schrijfbeweging op de Duitstalige literatuurkaart. Tegelijkertijd deed deze publicatie de jongeman in een kramp schieten, een pijnscheut waaruit de jonge dichter sedertdien amper nog is rechtgestaan. Zo vulde Schaukal herdrukken van deze 'Gedichte' gewoon met nieuw werk aan tot het in dikte uiteindelijk het dubbele ging gaan meten van de oorspronkelijke uitgave. Later, tijdens de Eerste Wereldoorlog, postte hij patriottische gedichten die her en der gretig aftrok vonden en zette hij als begaafd essayist onder meer zijn tanden in het werk van de peetvader van de gothic novel, de Pruis E.T.A. Hoffmann. Toen een weifelende Thomas Mann 'Der kleine Herr Friedemann', een van zijn allereerste novelles uit 1897, aan verschillende redacties ter beoordeling had aangeboden, was Richard von Schaukal een van de weinige uitgesproken enthousiastelingen van het eerste uur. Beide leeftijdsgenoten startten rond die tijd dan ook een boeiende, broeierige Brief Case Wiseseling die al in 1905 leidde tot een definitieve ‘Beerdigung’. Schaukal vs. Mann: gedoemd briefverkeer van twee egomanen die zich na verloop van tijd alsmaar meer gingen zitten bedienen van wederzijdse vleierij. Gewoon om te verhullen dat ze het liever over de ontvangst van hun eigen werk dan over dat van de andere hadden. Toen Schaukal zijn met citaten van Mörike en Schiller geparfumeerde loftuitingen over Manns Buddenbrooks-kladjes als springplank gebruikte om zijn 'vriend' te wijzen op briefcontacten met Schnitzler, Hesse en Kraus werd dit middelmatige 'Hofmannsthal-epigoon' door Thomas Mann met deze korte, nogal boude mededeling voor altijd bij het Lübeckse huisvuil gezet: "Jouw commentaren getuigen van een soort van naïviteit waarvan ik het al langer op mijn heupen krijg en waarvan ik bovendien niet verwacht dat ze me nog langer zullen beïnvloeden. Ik verklaar dat onze relatie dringend rust nodig heeft en stel voor dat we elkaar voorlopig even vergeten. Met de beste wensen voor je welzijn blijf ik wel je zeer toegenegen. Thomas Mann." (uit: 'Thomas Mann: Briefe an Richard Schaukal', Vittorio Klostermann, 2003) 
Schaukal dus, over wie in de Mann-biografie van Hermann Kurzke (1999) nauwelijks een woord. Schaukal dus, zonder wie waarschijnlijk geen Buddenbrooks-epos en geen latere Nobelprijswinnaar die van meet af aan wijselijk besloot zijn handen ver van al die theaterschrijverij te houden. Omdat de geschiedenis voornamelijk wordt geschreven door kleine, onzichtbare luitjes - genre dit dichtende en bij Mann immer naar complimenten hengelende Tsjechische exemplaar in de gedaante van deze Richard von Schaukal - roepen we vandaag met zijn allen: "Zum Wohl, lieber Richie, zum Wohl!"

Reacties

Populaire posts van deze blog

Secuur portret van Theun de Vries als halfzachte wereldverbeteraar en mateloze veelschrijver: "Het schrijven welde in mij op als het sprengwater in een beek."

Dichtbundels, hoorspelen, novellen, filmscenario's, biografieën, historische romans,… Met ruim 150 titels op zijn naam heeft de in het Friese Veenwouden geboren veelschrijver Theun de Vries , Nederlands meest argeloze revolutionair, met Revolte is leven: biografie van Theun de Vries (1907-2005) nu ook zijn eigen complete levensverhaal op papier. Rond "een van de sterkst overschatte schrijvers van ons land," zoals criticus Max Nord de veelzijdige De Vries ooit typeerde, heeft historicus Jos Perry toch maar mooi deze meeslepende en rijk geschakeerde biografie geweven. Zelfs op heel hoge leeftijd weigerde De Vries, die van zijn favoriete filosoof Spinoza leerde "het leven op aarde te veranderen en te humaniseren," zijn communisme te verzwijgen, te verloochenen of te bagatelliseren. Gezien de toenmalige situatie bleef de schrijver, ook als zeventigjarige achter zijn keuze staan. Niet abnormaal voor een man die sinds het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog in 19...

Djoos Utendoale tient le fou avec moi: verzen geschreven in de taal van de volksmens aan weerskanten van de 'schreve'.

Utendoale, uit de vallei of het dal van de West-Vlaamse bergen. Djoos, van Joris. Afkomstig van Westouter: pater Joris Declercq. Troubadours en kleinkunstenaars uit de regio zoals Antoon vander Plaetse, Gerard Vermeersch en Willem Vermandere namen Declercqs verzen in hun repertorium op. Van Boeschepe tot Cassel en van Ieper tot Ekelsbeke, de ganse Westhoek ging aan Utendoales rijmsels kapot. Vlinders zijn er hellekapellen, butterschitters of flikflodders. Averullen, mulders en roenkers worden in gangbaar Nederlands meikevers. Voetelingen, sokken. Nuus, wij. Hadden pendelaars geen files onderweg dan was het volop vroeger thuus komm'n of dan-ze peisden. De poëzie van Djoos Utendoale is geschreven in een bijzonder zingend taaltje: het Westhoeks. Over de invloed van dialecten moeten we, althans pater Joris Declercq, niet al te neerbuigend doen: "En moest Luther de bijbel in het Nederduits vertaald hebben en niet in het Hochdeutsch, de taal van zijn geboortestreek, dan sprak de he...

Simons' toonaangevende boekgeschiedenis dertig jaar na dato grondig herzien en sterk uitgebreid...

In 1984 kwam Ludo Simons , emeritus hoogleraar boek- en bibliotheekwetenschap en oud-bibliothecaris van verschillende Vlaamse culturele instellingen, voor de dag met het eerste deel van zijn studie Geschiedenis van de uitgeverij in Vlaanderen . Terwijl boekwetenschapper Simons in dit overzicht uitsluitend aandacht had voor het Vlaamse uitgeefvak in de negentiende eeuw, completeerde hij zijn omvangrijke eenmansstudie in 1987 met een tweede volume dat zich volledig toespitste op de twintigste eeuw. Vreemd genoeg was er tot dan toe in Vlaanderen op dit terrein nauwelijks enige voorstudie gedaan. Simons' titanenarbeid werd onverwijld verheven tot standaardwerk en achteraf terecht bekroond met velerlei prijzen. Op vraag van uitgeverij Lannoo is er nu deze grondig herziene en sterk uitgebreide versie van dit alom bejubelde naslagwerk dat in historische analyse en gedetailleerde volledigheid veruit onevenaarbaar is. Deze keer schenkt Simons extra aandacht aan de ontwikkeling van de boe...